Torbiel Bakera – przyczyny, objawy i leczenie (fizjoterapia, ćwiczenia, operacja)

Torbiel Bakera (inaczej cysta Bakera) to przestrzeń wypełniona płynem,  który można znaleźć w tylnej części stawu kolanowego. Powstaje ona najczęściej na skutek urazów lub stanów zapalnych. Czy jest groźna? Jakie daje objawy? W jaki sposób diagnozuje się i leczy torbiel Bakera? Na wszystkie pytania odpowiadamy w artykule.

Co to jest torbiel Bakera i kiedy powstaje?

Torbiel Bakera, zlokalizowana w tylnej części stawu kolanowego (w okolicy podkolanowej), to częste zjawisko u osób trenujących oraz u osób starszych.

Powstawanie torbieli Bakera związane jest z zaburzeniami równowagi produkcji i resorpcji płynu stawowego. W normalnych warunkach płyn stawowy jest produkowany przez błonę maziową stawu, aby go nawilżyć, zmniejszyć tarcie pomiędzy powierzchniach stawowymi i umożliwić im swobodny ruch. W przypadku torbieli Bakera dochodzi do sytuacji, w której produkcja płynu stawowego jest nadmierna, a mechanizmy odpowiedzialne za jego resorpcję są niewystarczające.

Przyczynami powstawania torbieli Bakera są:

• Urazy, które powodują zaburzenia równowagi, poprzez wzrost ciśnienia w stawie, co w konsekwencji powoduje nierównowagę i przesunięcie płynu do tylnej części stawu tworząc torbiel.
• Uszkodzenia łąkotek, które mogą podrażniać błonę maziową i powodować nadprodukcję płynu.
• Uszkodzenia więzadeł krzyżowych, które doprowadzają do niestabilności i zmian biomechaniki stawowej, a w konsekwencji przeciążeń, tarcia i nadmiernej produkcji płynu stawowego.
• Złamania i uszkodzenia chrząstki mogą również predysponować do powstawania torbieli.

Torbiel pojawia się także w przebiegu chorób zapalnych i degeneracyjnych, jak np. reumatoidalne zapalenie stawów czy choroba zwyrodnieniowa stawów.

Objawy torbieli Bakera

Torbiel Bakera może nie dawać żadnych objawów i zostać wykryta przypadkowo w badaniu ultrasonograficznym (USG) czy w rezonansie magnetycznym (MRI).

Jeśli torbiel powoduje jakieś dolegliwości, to są to zazwyczaj:

• ból i ucisk w tylnej części kolana,
• obrzęk stawu kolanowego,
• uczucie napięcia w stawie,
• ograniczenie ruchomości,
• trzeszczenia.

Może być również wyczuwalna wypukłość pod skórą.

W rzadkich przypadkach może dojść do pęknięcia torbieli i wylania płynu do okolicznych tkanek, co wywołuje nagły silny ból i duży obrzęk.

Jak leczyć torbiel Bakera?

Leczenie torbieli Bakera zależy od kilku czynników m.in. wielkości cysty, generowanych objawów i mechanizmu powstawania. Torbiele, które dają objawy lub są dużych rozmiarów, wymagają leczenia. Postępowanie polega na zachowawczej fizjoterapii, leczeniu farmakologicznym oraz interwencji chirurgicznej w niektórych przypadkach.

W momencie powstania torbieli, pierwszym krokiem powinno być ograniczenie aktywności fizycznej, która obciąża stawy kolanowe, czyli bieganie, skakanie i długotrwałe chodzenie. Odpoczynek może zmniejszyć stan zapalny i napięcie w kolanie, wspomagając retencję płynu stawowego. Dodatkowo można zastosować zimne okłady, które działają przeciwzapalnie i zmniejszają przekrwienie w miejscu działania.

Leczenie zachowawcze

Niezbędnym elementem całego procesu leczenia jest fizjoterapia. Odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu nawrotom, niwelowaniu dolegliwości oraz leczeniu torbieli. Stosowane są zarówno kinezyterapia, fizykoterapia, terapia manualna oraz techniki specjalne.

Fizykoterapia jest chętnie wykorzystywana, aby złagodzić objawy i zmniejszyć rozmiar torbieli. Dzięki niej można działać:

• przeciwbólowo,
• przeciwzapalnie,
• przeciwobrzękowo,
• poprawić mikrokrążenie,
• a także przyspieszyć regenerację.

Do tego celu wykorzystuje się laser wysokoenergetyczny, aparaty do magnetoterapii, aparaty do elektroterapii (zwłaszcza prądy TENS, interferencyjne i diadynamiczne), a także aparaty do ultradźwięków.

• 
  33000.00 zł
  Laser wysokoenergetyczny iLUX SMART 7 W, 810nm
  Zobacz w sklepie
• 
  94310.00 zł
  Aparat do głębokiej stymulacji elektromagnetycznej Enraf-Nonius COMPACT-II ze stolikiem
  Zobacz w sklepie
• 
  11100.00 zł
  Aparat do elektroterapii Enraf-Nonius Endomed 482 - 1498920
  Zobacz w sklepie

Należy unikać głębokiego masażu w obrębie torbieli, bo może on podrażnić i zwiększyć stan zapalny, oraz zabiegów rozgrzewających w stanie ostrym, ponieważ mogą nasilać obrzęk.

Fizjoterapeuci dobiorą również zestaw ćwiczeń, który wzmocni mięśnie w obrębie stawu kolanowego, ustabilizuje staw kolanowy i wpłynie na poprawę propriocepcji.

Mogą również korzystać z technik terapii manualnej, terapii tkanek miękkich i suchego igłowania, dzięki którym możliwe będzie zmniejszenie napięcia i większe rozluźnienie, zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz poprawa funkcjonalności.

Czasem stosuje się również odzież uciskową, np. pończochy, aby zapewnić kompresję przez dłuższy czas, co ma na celu zmniejszenie obrzęku oraz obniżenie ryzyka zakrzepicy żył głębokich.

Całe postępowanie fizjoterapeutyczne dobiera się indywidualnie ze względu na mechanizm powstania torbieli, jego rozległość oraz indywidualne uwarunkowania. Razem z fizjoterapią stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, które zmniejszają ból, obrzęk i stan zapalny.

Leczenie operacyjne

Interwencje chirurgiczne w przypadku torbieli Bakera zazwyczaj wiążą się z nakłuciem torbieli i odciągnięciem z niej płynu oraz ostrzykiwaniem sterydami. Jeśli wymienione metody nie dają zadowalających rezultatów, wówczas usuwa się torbiel artroskopowo. Należy pamiętać, że sam zabieg chirurgiczny jest początkiem leczenia, po którym następuje proces odpowiednio dopasowanej rehabilitacji.

Leczenie torbieli jest konieczne, ponieważ jego brak może prowadzić do szeregu powikłań i problemów w dłuższej perspektywie czasu. Głównymi problemami nieleczonej cysty są:

• ograniczenia ruchomości stawu kolanowego,
• występowania przewlekłego bólu stawu i ucisku na struktury stawowe,
• a w konsekwencji prowadzi to do pogorszenia funkcji stawu oraz powstawania przewlekłych stanów zapalnych.