Zalecenia i rehabilitacja po usunięciu macicy

Zabieg usunięcia macicy jest rozległą operacją, po której następuje okres rekonwalescencji i rehabilitacji, aby maksymalnie poprawić jakość życia. Z czym wiąże się histerektomia, czyli zabieg usunięcia macicy? Jak postępować po takim zabiegu? Jak fizjoterapia może pomóc? Jakie zasady wprowadzić w życie? Odpowiada nasz fizjoterapeuta.

Histerektomia – garść podstawowych informacji

Histerektomia to jedna z najczęściej wykonywanych operacji ginekologicznych. Może być całkowita, częściowa (wycięcie macicy zostawiając szyjkę), całkowita z przydatkami (obejmuje również usunięcie jajników i jajowodów) oraz radykalna (usunięcie macicy, czasem przydatków, górnej części pochwy, przymacicza oraz węzłów chłonnych).

Operację przeprowadza się głównie ze względu na:

• istniejącą chorobę nowotworową narządów rodnych (rak jajnika, rak szyjki macicy, rak macicy),
• mięśniaki macicy,
• endometriozę,
• obfite krwawienia,
• przewlekłe zespoły bólowe narządów miednicy.

Zalecenia po usunięciu macicy

Czas rekonwalescencji po zabiegu jest różny, w zależności od ogólnego stanu zdrowia oraz metody przeprowadzenia zabiegu. Do każdej pacjentki należy podejść indywidualnie, chociaż pewne zalecenia są uniwersalne. Przede wszystkim po usunięciu macicy, przez kilka tygodni, należy prowadzić oszczędzający tryb życia. Ważne jest również to, aby:

• Przynajmniej przez 6 tygodni po operacji unikać dźwigania i intensywnej aktywności fizycznej.
• Podczas kaszlu i kichania skręcić tułów. Odciąży to dno miednicy zabezpieczając je przed nadmiernym wzrostem ciśnienia śródbrzusznego.
• Wstawanie i kładzenie się do łóżka odbywało się przez bok. Wstawanie i kładzenie na wprost może nadmiernie obciążać struktury dna miednicy.
• Dieta była lekkostrawna, pełnowartościowa i bogata w błonnik, aby wspomagać pracę jelit i przeciwdziałać zaparciom.
• Pić przynajmniej 2 litry wody dziennie.
• Podczas defekacji unikać parcia i nie odwlekać wypróżnień w czasie. Warto zastosować również stołeczek pod stopy, który wspomaga ustawienie ostatniego odcinka przewodu pokarmowego w rozluźnieniu.

Jak wspomniałam wcześniej – histerektomia to zabieg operacyjny i wiąże się z ryzykiem powikłań. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na objawy, które mogą być niepokojące m.in. wysoka gorączka, nietypowe krwawienie, silny i nieustępujący ból, zmiana wyglądu rany pooperacyjnej oraz nagłe obrzęki.

Możliwe skutki histerektomii

Dno miednicy składa się z mięśni, więzadeł i powięzi. Podtrzymuje ono narządy miednicy, kontroluje trzymanie moczu i stolca, ma swój udział w stabilizacji tułowia, odgrywa funkcję w życiu seksualnym oraz podczas porodu u kobiet.

Po zabiegu histerektomii funkcjonowanie dna miednicy ulega zmianie, a jej wielkość zależy od rodzaju zabiegu i ogólnego stanu pacjentki. Zaburzenia funkcji mięśni dna miednicy po zabiegu mogą powodować:

• obniżenie narządów,
• uczucie ciężkości i dyskomfortu w miednicy,
• nietrzymanie moczu,
• trudności w opróżnianiu pęcherza,
• zespół pęcherza nadreaktywnego,
• zaburzenie pracy jelit,
• bóle i dysfunkcje mięśniowe,
• może mieć wpływ na życie seksualne.

W związku z tym rehabilitacja po usunięciu macicy jest elementem koniecznym w powrocie do codziennego funkcjonowania na najwyższym możliwym poziomie.

Rehabilitacja po usunięciu macicy

Przede wszystkim należy poddać się terapii przeprowadzanej przez specjalistę, najczęściej fizjoterapeutę uroginekologicznego. Terapeuta korzysta z szerokiego wachlarza metod, m.in.

• metod manualnych,
• ćwiczeń mięśni dna miednicy,
• zabiegów wspomaganych typu elektroterapia czy biofeedback dopochwowy,
• reedukacji postawy i edukacji w zakresie prawidłowych nawyków.

Zabieg operacyjny wiąże się z powstaniem blizny i zrostów pooperacyjnych, które są trudne do samodzielnej mobilizacji. Terapeuta pracuje zazwyczaj od zewnątrz, ale również od środka “per vaginam”, aby zlikwidować zrosty i poprawić mobilność tkanek. Ważne są również ćwiczenia mięśni dna miednicy, ćwiczenia oddechowe i lekka aktywność fizyczna.

W przypadku nietrzymania moczu wskazane są również zabiegi fizykoterapeutyczne np. z użyciem aparatu MIO-PERISTIM.

• 
  1295.00 zł
  Przenośny aparat do terapii nietrzymania moczu MIO-PERISTIM V/A
  Zobacz w sklepie
• 
  253.00 zł
  Elektroda dopochwowa (waginalna)
  Zobacz w sklepie

Rehabilitacja ma również na celu wprowadzać i utrzymywać zdrowe nawyki toaletowe. Przede wszystkim ważna jest prawidłowa pozycja na toalecie, unikanie “siku” na zapas, ale również wstrzymywania na dłuższy czas oraz brak parcia podczas mikcji i defekacji. Ważne jest również kichanie i kasłanie z ochroną krocza, prawidłowa pozycja do dźwigania ciężkich przedmiotów, unikanie zaparć i regularna aktywność fizyczna.

Jak wzmocnić mięśnie dna miednicy?

Ćwiczenia są niezwykle ważnym elementem procesu rehabilitacji, jak i późniejszego funkcjonowania pacjentek po usunięciu macicy. Zestaw ćwiczeń dobierany jest indywidualnie, w zależności od wytrenowania, stanu pacjentki oraz rodzaju operacji.

Najlepsze efekty uzyskuje się stosując treningi przygotowawcze przed operacją. Ćwiczenia mięśni dna miednicy warto na początku wykonywać w pozycji leżącej lub siedzącej i stopniowo przejść do pozycji stojącej. W trakcie ćwiczeń oddychaj normalnie, nie wstrzymuj oddechu. Tak samo ważne jak napięcie jest umiejętność rozluźnienia tych mięśni. Należy ćwiczyć krótkie jednosekundowe skurcze i długie skurcze. Po każdym rodzaju należy świadomie rozluźnić mięśnie.