Uszkodzenie więzozrostu piszczelowo-strzałkowego – fizjoterapia i regeneracja
Więzozrost piszczelowo-strzałkowy to struktura, łącząca dalsze części kości piszczelowej i strzałkowej. Uszkodzenie więzozrostu jest związane z rotacyjnym urazem stawu skokowego, choć dochodzi do niego rzadziej niż do uszkodzenia więzadeł stabilizujących boczną część. Po czym poznać, że doszło do naderwania lub zerwania więzozrostu? Jakie jest postępowanie fizjoterapeutyczne w przypadku uszkodzenia? Wyjaśniamy w artykule.
Spis treści
Więzozrost piszczelowo-strzałkowy
Więzozrost ten nazywany jest również syndesmozą piszczelowo-strzałkową. To połączenie kości za pomocą tkanki łącznej, które “spaja” kość piszczelową i strzałkową w dystalnych ich częściach.
Na więzozrost składają się cztery więzadła:
- więzadło piszczelowo-strzałkowe przednie dolne (AITFL),
- więzadło piszczelowo-strzałkowe tylne dolne (PITFL),
- więzadło międzykostne,
- więzadło piszczelowo-strzałkowe poprzeczne.
Dopływ krwi do syndesmozy zapewniają trzy różne układy naczyń przednich z tętnicy piszczelowej przedniej i strzałkowej oraz dwa różne układy naczyń tylnych z tętnic strzałkowych i tętnic piszczelowych tylnych. Więzadła stabilizujące syndesmozę zapobiegają nadmiernemu ruchowi kości strzałkowej w wielu kierunkach: translacji przednio-tylnej, translacji bocznej oraz rotacji wewnętrznej i zewnętrznej.
Prawidłowa pozycja kości strzałkowej i ograniczona rotacja są niezbędne do prawidłowej funkcji więzozrostu i ustawienia kości skokowej w obrębie stawu skokowego. Przerwanie więzadeł, jak w przypadku urazu kostki wywołanego rotacją zewnętrzną o wysokiej energii, może skutkować nadmiernym przesunięciem bocznym i rotacją kości skokowej oraz strzałkowej względem kości piszczelowej.
Przyczyny uszkodzeń więzozrostu
Uszkodzenia więzozrostu piszczelowo-strzałkowego wynikają często z wysokoenergetycznych urazów kostki, ale mogą również występować jako izolowane urazy. Związane są ze sportami uprawianymi na nierównych terenach lub sztucznych nawierzchniach oraz takich, gdzie rozwija się duże prędkości. Do takich urazów zwykle dochodzi podczas uderzeń i kolizji w piłce nożnej, koszykówce, rugby, narciarstwie czy hokeju.
Patologiczne siły, działające na więzozrost, wynikają zazwyczaj z nadmiernej rotacji zewnętrznej kostki w końcowym zakresie zgięcia grzbietowego oraz z połączenia zgięcia grzbietowego z przywiedzeniem lub odwiedzeniem stopy, czyli mówiąc najogólniej – są to wszystkie urazy skrętne stawu skokowego.
Ustawienie stopy podczas urazu ma wpływ na uszkodzenie poszczególnych więzadeł, gdyż np. rotacja zewnętrzna przy stopie w pronacji lub ewersji powoduje uszkodzenie AITFL w pierwszej kolejności.
Objawy uszkodzenia więzozrostu
Uszkodzony więzozrost piszczelowo-strzałkowy wiąże się z wystąpieniem bólu w przedniej części podudzia nad szparą stawu skokowego.
Dolegliwości bólowe nasilają się w momencie zgięcia grzbietowego z rotacją zewnętrzną stopy. Uszkodzenie będzie związane z występowaniem niestabilności stawu skokowego.
Diagnostyka uszkodzenia więzozrostu
W przypadku urazu wykonuje się zazwyczaj testy kliniczne i badania obrazowe, aby ocenić stopień uszkodzenia tkanek miękkich i sprawdzić, czy nie doszło do pęknięcia lub złamania kości.
Wraz z postępującym uszkodzeniem więzozrostu, między kością piszczelową a strzałkową pojawia się przerwa. Normalna wolna przestrzeń piszczelowo-strzałkowa w badaniu radiologicznym wynosi około 5 mm. Zwiększone poszerzenie stawu skokowego już o 1 mm powoduje zmniejszenie powierzchni styku stawu piszczelowo-skokowego o 42%, powodując znaczną niestabilność stawu skokowego.
Zmiany w mechanice związane nawet z łagodnymi urazami więzozrostu mogą przyczyniać się do przedłużonego powrotu do zdrowia.
Fizjoterapia uszkodzenia więzozrostu
Czas rekonwalescencji po uszkodzeniu więzozrostu zależy od metody leczenia. Gdy uszkodzenie nie wiąże się z pełnym zerwaniem, można zastosować metodę konwencjonalną, polegającą na zastosowaniu szyny gipsowej przez 6-8 tygodni. W przypadku całkowitego zerwania stosuje się zabieg operacyjny, dzięki któremu zszywa się więzozrost i stabilizuje kości za pomocą śrub lub wszczepia sztuczne więzadło.
W pierwszym etapie stosuje się zabiegi, które mają złagodzić stan zapalny, zmniejszyć obrzęk i ból oraz przyspieszyć procesy regeneracyjne. Są to np.:
- laser wysokoenergetyczny,
- zabiegi z wykorzystaniem pola magnetycznego aparatem do magnetoterapii,
- jonoforeza aparatem do elektroterapii.
-
35500.00 złLaser wysokoenergetyczny iLUX SMART 10 W, 1064nm -
3615.00 złPrzenośny aparat, zestaw do magnetoterapii LaMagneto PRO -
11100.00 złAparat do elektroterapii Enraf-Nonius Endomed 482 - 1498920
Ważne jest również odciążenie i usztywnienie. Dodatkowo stosuje się również niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Następnie stopniowo wprowadza się ćwiczenia izometryczne i czynne w odciążeniu. W kolejnym etapie należy zadbać o pełną ruchomość, stabilizację, wzmacniane całego kompleksu, zapobieganie kolejnym urazom i dostosowanie obciążenia do danej dyscypliny uprawianej przed kontuzją. W tym celu wprowadza się progresywny trening z obciążeniem, ćwiczenia wzmacniające i stabilizujące.
Ważna jest również reedukacja nerwowo-mięśniowa, czyli zadbanie o propriocepcję stawu skokowego, odruchy posturalne i ćwiczenia równoważne. Warto również wprowadzić terapię manualną.
