Zespół skrzyżowania górnego i dolnego – rola fizjoterapii w leczeniu zespołów posturalnych
Długotrwałe siedzenie, korzystanie z urządzeń mobilnych przez dłuższy czas, ograniczona aktywność fizyczna i przewlekły stres wiążą się z pogorszeniem postawy ciała i zaburzeniami w tym obszarze. Zespoły posturalne, związane z zaburzeniami napięcia poszczególnych mięśni, stanowią obecnie częsty problem i przyczynę pojawiania się dyskomfortu, dolegliwości bólowych oraz dysfunkcji w obrębie kręgosłupa, miednicy czy obręczy barkowej. W artykule opisujemy dwa często pojawiające się schorzenia – zespół skrzyżowania górnego i dolnego.
Spis treści
Zespoły posturalne
Zespoły posturalne to nazwa grupy zaburzeń postawy ciała, które mogą powodować szereg nieprzyjemnych dolegliwości. Dokładniej mówiąc: są to nieprawidłowości przede wszystkim w układzie mięśniowym i powięziowym, które wiążą się z osłabieniem niektórych mięśni i nadmiernym napięciem innych.
Z czego wynikają zespoły posturalne? Postawa ciała to nawykowe ustawienie i utrzymanie poszczególnych segmentów ciała – głowy, ramion, kręgosłupa, miednicy, nóg, stóp – względem siebie. Polega na przyjęciu i utrzymaniu pozycji z jak najmniejszym wysiłkiem mięśniowym, ale bez przeciążeń. Ustawienie i pozostanie w pozycji pionowej to nie sztywne zablokowanie, tylko ciągła interakcja pomiędzy segmentami. W momencie, gdy utrwalamy złe nawyki, wprowadzamy dysbalanse mięśniowe, które skutkują ostatecznie problemami funkcjonalnymi i strukturalnymi.
Zespół skrzyżowania górnego
Zespół skrzyżowania górnego (ang. upper crossed syndrome) to jeden z najczęściej występujących zespołów posturalnych. Dotyczy obręczy kończyny górnej i górnej części klatki piersiowej.
Ten zespół jest charakterystyczny dla osób, które spędzają znaczną część czasu w pozycji siedzącej pochylonej, zwłaszcza osób pracujących przy biurku. Nieprawidłową pozycję, która może predysponować do powstania tego zespołu, przybieramy również korzystając z urządzeń mobilnych.
Jak wygląda postawa ciała w zespole skrzyżowania górnego? Głowa jest wysunięta do przodu, plecy zaokrąglone (hiperkifoza piersiowa), barki uniesione i wysunięte do przodu, odstające łopatki (ustawiające się w charakterystyczne “skrzydła”).
W tym przypadku słabe są:
- część wstępująca mięśnia czworobocznego,
- głębokie mięśnie zginacze szyi,
- mięsień zębaty przedni.
Z kolei za bardzo napięte są:
- mięsień czworoboczny część zstępująca,
- mięśnie podpotyliczne,
- mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy,
- mięśnie piersiowe mniejsze i większe,
- mięsień dźwigacz łopatki.
Objawami charakterystycznymi są: bóle kręgosłupa, zmniejszona ruchomość szyi, bóle głowy, płytszy oddech i większa męczliwość.
Zespół skrzyżowania dolnego
Zespół skrzyżowania dolnego (ang. lower crossed syndrome) to kolejny zespół posturalny, ale tym razem dotyczy on dolnej połowy ciała, a dokładniej wiąże się z patologiami w obszarze lędźwiowo-krzyżowo-miednicznym i kończyny dolnej, głównie jej proksymalnej części.
Jak wygląda postawa ciała w zespole skrzyżowania dolnego? Obserwuje się charakterystyczne pogłębienie lordozy lędźwiowej z przodopochyleniem miednicy, wystający brzuch i rozciągnięte pośladki.
Słabym napięciem w tym przypadku charakteryzują się:
- mięśnie brzucha,
- mięśnie pośladkowe,
- mięsień wielodzielny,
- mięśnie dna miednicy.
Nadmiernie napięte są natomiast:
- mięśnie biodrowo-lędźwiowe,
- mięśnie proste uda,
- mięśnie przywodziciele,
- prostownik grzbietu w odcinku lędźwiowym,
- naprężacz powięzi szerokiej
- mięsień czworoboczny grzbietu.
Objawami charakterystycznymi są bóle kręgosłupa, ograniczenia ruchomości, objawy rzekomokorzeniowe, jak promieniowanie bólu do kończyny dolnej, oraz zaburzenia wzorców ruchowych.
Fizjoterapia i ćwiczenia
Leczenie zespołu skrzyżowania górnego i dolnego wygląda podobnie. W przypadku zespołu skrzyżowania górnego należy rozluźnić mięśnie nadmiernie napięte, zaktywizować te, które do tej pory nie działały oraz ustabilizować postawę we właściwej pozycji. Ćwiczenia polegają na:
- otwarciu klatki piersiowej, czyli ćwiczeniach rozciągających i mobilizującym mięśnie piersiowe,
- rozluźnieniu mięśni podpotylicznych i mostkowo-obojczykowo-sutkowych, poprzez automasaż lub ćwiczenia cofania głowy,
- aktywizacji mięśni posturalnych, głównie mięśnia zębatego przedniego, aby ustabilizować ustawienie łopatki.
Fizjoterapia w zespole skrzyżowania dolnego również polega na wyrównaniu napięć, czyli rozciągnięciu i rozluźnieniu mięśni nadmiernie napiętych i aktywizacji mięśni osłabionych, a następnie stabilizacji postawy. Dla zespołu skrzyżowania dolnego ważną rolę odgrywają takie ćwiczenia jak:
- deska (plank),
- unoszenie miednicy w leżeniu na plecach,
- odrywanie od podłoża naprzemiennie ręki i nogi.
Ćwiczenia wzmacniające mięśnie osłabione będą wykorzystywać ciężar swojego ciała lub obciążenia zewnętrzne np. taśmy oporowe, obciążniki i urządzenia generujące opór.
Rozluźnianie mięśni nadmiernie napiętych będzie się odbywać poprzez ćwiczenia, ale również techniki specjalne:
- rozluźnianie mięśniowo-powięziowe,
- terapię punktów spustowych,
- masaż tkanek głębokich,
- poizometryczną relaksację.
Dobrym uzupełnieniem są również zabiegi fizykoterapeutyczne, które działają rozluźniająco, jak ultradźwięki, laser wysokoenergetyczny, naświetlanie lampą Sollux czy elektroterapia, np. prądy TENS.
-
9150.00 złAparat do UD Enraf-Nonius Sonopuls 490 z głowicą 0,8 cm2 - 1498902 -
33000.00 złLaser wysokoenergetyczny iLUX SMART 7 W, 810nm -
3677.00 złLampa Solmed UNO
Wszystkie zabiegi powinny być uzupełnione edukacją pacjenta w zakresie prawidłowej postawy ciała i ergonomii pracy, aby zapobiegać ponownemu pogorszeniu się postawy.
