Zespół Sudecka – przyczyny, objawy i leczenie: fizykoterapia oraz ćwiczenia w domu

Zespół Sudecka (kompleksowy zespół bólu regionalnego) to choroba, która charakteryzuje się zanikiem mięśni i niszczeniem kości. Nie znamy jej przyczyn, a jedynie czynniki sprzyjające rozwojowi, dlatego terapia jest trudna i wymaga bardzo indywidualnego podejścia do pacjenta. Jak wygląda leczenie zespołu Sudecka? Jakie metody fizjoterapii są stosowane? Wyjaśniamy w artykule.

Zespół Sudecka – krótka charakterystyka choroby

Zespół Sudecka to najpowszechniejsze określenie choroby, której pełna nazwa brzmi kompleksowy zespół bólu regionalnego (ang. complex regional pain syndrome, stąd skrót CRPS).

To przewlekłe schorzenie polega na stopniowym zaniku mięśni, ubytku kości i sztywnieniu stawów w kończynie. Choroba Sudecka dotyczy dorosłych (średnia wieku pacjentów wynosi 42 lata) i dużo częściej dotyka kobiet niż mężczyzn.

Przy tym schorzeniu wyjątkowo ważny jest czas reakcji. Zespół Sudecka jest bowiem uleczalny tylko w początkowych fazach rozwoju. Chorobę w stanie zaawansowanym można zatrzymać, ale pewne skutki, w tym nawet upośledzenie części ciała, mogą stać się nieodwracalne.

Przyczyny rozwoju zespołu Sudecka

Niestety naukowcom nie udało się jeszcze rozpoznać bezpośrednich przyczyn rozwoju tego schorzenia. Podejrzewa się, że ma ona związek z problemami z nerwami współczulnymi w ręce lub nodze, w której pojawiają się objawy. Choroba Sudecka jak na razie łączona jest z przebytym urazem kończyny – zwłaszcza złamaniem, skręceniem lub stłuczeniem np. nadgarstka albo kostki.

Poza tym sprzyjają jej problemy z układem nerwowym, zbyt ciasno założony opatrunek gipsowy, oparzenia, odmrożenia, zabiegi chirurgiczne, zaburzenia hormonalne, zawał serca, choroby płuc, udar mózgu, nowotwory, przewlekłe zapalenie kości i stawów.

Zespół Sudecka – objawy i rozwój choroby

Dużo łatwiej niż przyczyny wymienić można objawy zespołu Sudecka, choć zmieniają się one wraz z postępowaniem choroby. Silny ból, potliwość, obrzęk i zaczerwienienie albo zasinienie skóry pojawiają się dystalnie, czyli w dalszej od korpusu części kończyny, w stosunku do miejsca przebytej kontuzji czy innego tzw. czynnika sprawczego.

Zwykle między urazem a pierwszymi objawami choroby Sudecka mijają 3-4 tygodnie. To pierwszy – hipertroficzny, ostry – etap zespołu Sudecka. Już wtedy odczuwalne są też osłabienie mięśni i ograniczenie zakresu ruchu w stawie. Zaczyna pojawiać się plamiste odwapnienie kości.

Później zaczyna się faza dystroficzna, podczas której skóra staje się cienka, jej temperatura ze względu na słabsze ukrwienie zmienia się z podwyższonej na obniżoną, a włosy i paznokcie w obszarze zmienionym chorobowo stają się kruche i łamliwe. Pozostałe objawy nasilają się.

Na etapie atroficznym zanik mięśni i zmiany w kościach są już bardzo zaawansowane, a stawy mocno zesztywniałe. Nie pojawiają się już obrzęki.

Każda z faz choroby może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Leczenie zespołu Sudecka

Ze względu na to, że nie znamy powodów choroby, niemożliwe jest działanie przyczynowe, stosuje się więc leczenie objawowe. Specjalista indywidualnie dobiera najlepsze metody do stanu danego pacjenta. Zwykle leczenie składa się z fizjoterapii i farmakoterapii, często włącza się także wsparcie psychologiczne.

W zależności od objawów i fazy zespołu Sudecka, leczenie farmakologiczne będzie zawierać inne leki, np. przeciwbólowe, przeciwzapalne czy rozszerzające naczynia krwionośne.

Celami leczenia zwykle są uśmierzenie bólu, poprawienie ukrwienia lub zwiększanie siły mięśniowej. Od tego zależy też, jakie metody fizjoterapii stosuje się w danym przypadku zespołu Sudecka.

Zespół Sudecka – fizjoterapia

W przypadku zespołu Sudecka fizykoterapia to bardzo ważny element leczenia. Trzeba jednak podejść do niego ostrożnie. W pierwszej fazie choroby stosuje się jedynie delikatne zabiegi przeciwbólowe. Ze względu na podniesioną temperaturę można zastosować na przykład krioterapię – niewskazane są za to metody dodatkowo rozgrzewające tkanki.

Odwrotnie jest w późniejszych etapach, kiedy temperatura spada i pojawia się nadwrażliwość na zimno. Wtedy proponuje się:

• laseroterapię,
• elektroterapię, np. jonoforezę lub TENS,
• ultradźwięki,
• magnetoterapię.

Kiedy bolesność się zmniejsza, do terapii można włączać także techniki manualne, masaż, pracę powięziową, kinezyterapię czy kinesiotaping.

• 
  4370.00 zł
  Aparat do elektroterapii BARDOMED E1
  Zobacz w sklepie
• 
  6590.00 zł
  Aparat do magnetoterapii BARDOMED M1 z dwoma aplikatorami płaskimi
  Zobacz w sklepie

Oczywiście bardzo istotne w doborze metod pracy jest uwzględnienie nie tylko ogólnych przeciwwskazań, ale także czynnika sprawczego. Cenna jest tu współpraca z pozostałymi specjalistami, którzy leczyli bądź leczą pacjenta.

W pewnym momencie wskazana będzie również samodzielna praca pacjenta z zespołem Sudecka. To, jakie ćwiczenia w domu powinien wykonywać chory, doradzi rehabilitant – to on zna problemy, wszelkie przeciwwskazania, ale też stan oraz możliwości pacjenta, a ćwiczenia wprowadzone zbyt wcześnie mogą nasilać dolegliwości zamiast wspierać leczenie.

Czy zespół Sudecka jest uleczalny?

Choroba Sudecka jest uleczalna pod warunkiem wdrożenia terapii odpowiednio wcześnie. Jeżeli pacjent zgłosi się z problemem zbyt późno, w zaawansowanym stadium, pewne zmiany z dużym prawdopodobieństwem będą nieodwracalne. Nie warto więc ignorować objawów, zwłaszcza że szybkość rozwoju tego schorzenia jest bardzo różna.

Na skuteczność i tempo leczenia oraz fizjoterapii zespołu Sudecka ma wpływ wiele czynników, ale trzeba być przygotowanym na to, że jest to proces długotrwały nawet przy wczesnym wykryciu problemu.