tDCS, czyli przezczaszkowa stymulacja prądem stałym – na czym polega i jakie ma zastosowanie?

tDCS, czyli przezczaszkowa stymulacja prądem stałym – na czym polega i jakie ma zastosowanie?

Nowości sprzętowe, Porady eksperta

Przezczaszkowa stymulacja prądem stałym (tDCS) to popularna metoda stymulacji mózgu, stosowana do modulowania pobudliwości kory mózgowej: pobudzenia aktywności neuronalnej lub jej hamowania. Wyjaśniamy, jakie zastosowanie ma tDCS i w jakich schorzeniach może pomóc.

Czym jest tDCS?

Przezczaszkowa stymulacja prądem stałym to nowoczesna metoda oddziaływania na określone części mózgu. Podczas stymulacji prąd przepływa pomiędzy elektrodami, przechodząc przez mózg i zamykając obwód.

Kierunek przepływu prądu różnicuje stymulację anodową i katodową poprzez modulację spoczynkowego potencjału błonowego stymulowanych neuronów. Stymulacja anodowa powoduje depolaryzację neuronów, zwiększając prawdopodobieństwo wystąpienia potencjałów czynnościowych, natomiast stymulacja katodowa powoduje hiperpolaryzację neuronów, zmniejszając w ten sposób prawdopodobieństwo wystąpienia potencjałów czynnościowych.

Zastosowanie tej techniki powoduje trwałe i natychmiastowe zmiany w funkcjonowaniu mózgu. Warto zaznaczyć, że stosowany prąd nie jest wystarczająco silny, aby wyzwolić potencjał czynnościowy w neuronie, zmienia natomiast wzór działania już aktywnych neuronów.

tDCS, czyli przezczaszkowa stymulacja prądem stałym – na czym polega i jakie ma zastosowanie?

Jak wygląda zabieg tDCS?

Do zabiegu wykorzystuje się przenośne urządzenie zasilane bateryjnie. Emituje ono prąd elektryczny o niskim stałym natężeniu 0,5-2 mA. Przed zabiegiem na głowie umieszcza się elektrody, które ustabilizowane zostają paskiem lub czepkiem i połączone są ze stymulatorem za pomocą kabli. Po włączeniu stymulatora prąd przepływa z urządzenia do elektrody, a następnie przez mózg.

Podczas tDCS większość ludzi odczuwa łagodne mrowienie, kłucie, swędzenie lub ciepło. Te odczucia nie są bolesne i ustępują po ustaniu stymulacji.

Metoda ma niewielkie udowodnione skutki uboczne, które ograniczają się do miejsca umieszczenia elektrody i obejmują zaczerwienienie skóry, swędzenie i mrowienie oraz ból głowy, nudności i zawroty głowy. Oczywiście nieprawidłowe wykonanie zabiegu, czyli np. niewłaściwe umiejscowienie elektrod, może powodować dodatkowe zaburzenia.

Zastosowanie tDCS – przezczaszkowej stymulacji prądem stałym

Przezczaszkową stymulację prądem stałym stosuje się już w wielu schorzeniach i problemach, którymi są:

  • Mózgowe Porażenie Dziecięce
  • autyzm
  • ADHD
  • Zespół Downa
  • opóźniony rozwój psychomotoryczny
  • zaburzenia funkcji wzrokowych
  • zaburzenia funkcji słuchowych
  • afazja i zaburzenia rozwoju mowy
  • problemy z uczeniem się
  • dysfunkcje pamięci
  • choroba Parkinsona
  • choroba Alzheimera
  • padaczka lekooporna
  • dystonia
  • udary mózgu
  • zaburzenia obsesyjno-kompulsywne
  • zaburzenia schizotypowe
  • depresja
  • szumy uszne
  • tiki.

Przeciwwskazania do zabiegu tDCS

Istnieją również przeciwwskazania i nie powinno się wykonywać tDCS u pacjentów z metalowymi implantami, klipsami, z rozrusznikiem serca oraz w ciąży. Przeciwwskazaniem są również nowotwór, zastawka serca i w niektórych przypadkach również padaczka.

tDCS a TMS – różne metody przezczaszkowej stymulacji

TMS, czyli przezczaszkowa stymulacja magnetyczna, to zabieg z wykorzystaniem pola magnetycznego i zjawiska indukcji elektromagnetycznej. Obie metody są nieinwazyjne, bezbolesne i posiadają obiecujące wyniki. Służą do leczenia niektórych schorzeń psychicznych i psychomotorycznych.

Te dwie metody przezczaszkowej stymulacji różnią się jednak od siebie. Pierwsza podstawowa różnica to działanie – TMS działa jako neurostymulator a tDCS jako neuromodulator. Co lepiej zastosować? Będzie to zależne od schorzenia i oczekiwanych wyników.

Drugim czynnikiem są lata prowadzonych badań dotyczących skuteczności metody. TMS posiada liczne dowody naukowe i kliniczne, natomiast tDCS w tym temacie dopiero zaczyna się wybijać i badania dopiero powstają w większej ilości.

Trzecia różnica to sprzęt. Urządzenie do tDCS jest kompaktowe, lekkie i w większości zasilane bateryjnie, dzięki czemu zabieg można przeprowadzić niemal w każdych warunkach. Natomiast TMS to duże, zasilane kablem do gniazdka urządzenie, które jest wykorzystywane w przystosowanych do tego gabinetach.

Każda metoda ma swoje plusy i minusy, a dobór odpowiedniego dla pacjenta zabiegu powinien być ustalany indywidualnie ze specjalistą.

Angelika Sosulska-Zielezińska
Autor: Angelika Sosulska-Zielezińska

Fizjoterapeutka, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Jej głównym zainteresowaniem jest fizjoterapia pediatryczna, w szczególności praca z niemowlętami. Zajmuje się pracą dydaktyczną i edukacją na żywo i w internecie.

Zobacz wszystkie artykuły tego autora

Ciekawi nas Twoja opinia, zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *