Przyczepy mięśnia czworogłowego uda i ich urazy: entezopatia, zerwanie, naderwanie

Mięsień czworogłowy uda - ból u sportowca

Porady eksperta

Mięsień czworogłowy uda jest bardzo silny, ale równocześnie często narażamy go na duże przeciążenia, a przez to łatwo o jego urazy, także te drobne, które mogą się nawarstwiać, powiększając problem. Jak rozpoznać entezopatię, naderwanie lub zerwanie przyczepu mięśnia czworogłowego uda? W jaki sposób się je leczy?

Mięsień czworogłowy uda

Mięsień czworogłowy uda to największa i najsilniejsza, ale też prawdopodobnie najbardziej obciążana grupa mięśniowa w ciele człowieka. Służy prostowaniu podudzia i stabilizacji kolana, ale wspiera również zginanie w stawie biodrowym.

Mięsień czworogłowy uda składa się z czterech mięśni (nazywanych też głowami): prostego uda, obszernego bocznego, obszernego przyśrodkowego i pośredniego. Niektórzy w tej grupie wymieniają też mięsień stawowy kolana, inni uznają go za część mięśnia obszernego przyśrodkowego.

Mięsień czworogłowy uda - ból u sportowca

Przyczepy mięśnia czworogłowego uda

Każdy mięsień ma przyczep początkowy i końcowy.

  • Mięsień prosty uda ciągnie się od kolca biodrowego przedniego dolnego i panewki miednicznej aż do przedniej powierzchni rzepki, gdzie przechodzi w więzadło rzepki, łączące się z kością piszczelową.
  • Przyczep początkowy mięśnia obszernego bocznego zlokalizowany jest w górnej części kresy międzykrętarzowej, przy guzowatości pośladkowej i kresie chropawej, a przyczep końcowy u podstawy i na brzegu bocznym rzepki.
  • Mięsień obszerny przyśrodkowy z kolei zaczyna się się przy kresach międzykrętarzowej, grzebieniowej, chropawej i nadkłykciowej przyśrodkowej, a kończy przy podstawie oraz przyśrodkowym brzegu rzepki. Poniżej jego przyczepu początkowego zaczyna się mięsień stawowy kolana, który kończy się przy kaletce nadrzepkowej.
  • Przyczepy mięśnia pośredniego znajdują się przy górnej części powierzchni przedniej i bocznej kości udowej (początkowy), a końcowy przy ścięgnie mięśnia czworogłowego uda i na bocznym brzegu rzepki.

Najczęściej uszkodzeniu ulega przyczep końcowy mięśnia prostego uda, a więc ten znajdujący się na środku uda tuż nad rzepką (tzw. entezopatia przyczepu ścięgna mięśnia czworogłowego uda do rzepki). Choć to on jest najbardziej narażony, to uraz zdarzyć się może w różnych miejscach.

Rodzaje urazów przyczepu mięśnia czworogłowego uda

Zasadniczo wyróżnia się trzy rodzaje kontuzji tej struktury:

  • entezopatia przyczepu ścięgna mięśnia czworogłowego uda (inaczej zapalenie) – mówi się o  niej wtedy, kiedy uszkodzenie jest niewielkie, zostało zerwanych mniej niż 5% włókien przyczepu;
  • naderwanie przyczepu mięśnia czworogłowego uda – tego typu kontuzja oznacza, że zerwanych zostało więcej niż 5% włókien, ale nie wszystkie (ze względu na dużą rozpiętość tej skali dookreśla się również stopień naderwania); objawy będą silniejsze niż przy zapaleniu, ale jeszcze nie tak silne jak w kolejnym przypadku;
  • zerwanie przyczepu mięśnia czworogłowego uda – w tej sytuacji cały przyczep mięśnia został zerwany; zdarza się to stosunkowo rzadko, zwykle u pacjentów, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka.

Masaż uda wykonywany przez fizjoterapeutę

Objawy i przyczyny urazów przyczepu mięśnia czworogłowego uda

Zerwanie przyczepu mięśnia czworogłowego uda charakteryzuje się ostrym bólem nad kolanem, obrzękiem w tym obszarze, krwiakiem, zagłębieniem i/lub bruzdą w miejscu uszkodzenia, przesunięciem rzepki niżej oraz brakiem możliwości wyprostowania nogi w kolanie. Kontuzjowana osoba nie jest w stanie chodzić ani obciążyć bolącej nogi.

Naderwany przyczep mięśnia czworogłowego uda oraz entezopatia przyczepu ścięgna mięśnia czworogłowego uda w mniejszym stopniu ograniczają zakres ruchu w stawie kolanowym i  powodują objawy podobne do już wymienionych, ale mniej nasilone. Rzepka natomiast, utrzymana przez resztę przyczepu, pozostanie we właściwym miejscu.

Szczególnie te łagodniejsze urazy, jak zapalenie czy naderwanie przyczepu mięśnia czworogłowego uda mogą powstawać na dwa sposoby – z powodu jednego, silnego przeciążenia lub wielu nawarstwiających się mikrourazów (np. przy zbyt dużym obciążeniu powtarzanym na każdym treningu). W pierwszym przypadku ból, a z nim i inne objawy pojawią się nagle, w drugim – będą stopniowo narastać.

Kontuzja może być też skutkiem niewłaściwego rozgrzania mięśnia przed wysiłkiem, rozciągnięcia lub uderzenia w mięsień.

Przyczep mięśnia czworogłowego uda – leczenie i rehabilitacja

Zerwanie przyczepu mięśnia czworogłowego uda wymaga leczenia operacyjnego. W pozostałych przypadkach zwykle udaje się ograniczyć do leczenia zachowawczego, obejmującego farmakoterapię i unieruchomienie w wyproście. Obie metody wymagają jednak włączenia w proces również rehabilitacji.

Fizjoterapia w swoim podstawowym zakresie ma za zadanie przywrócić pacjentowi pełną sprawność, co zwykle osiąga się technikami manualnymi, masażem, kinezyterapią i treningiem funkcjonalnym. W przypadku przyczepu mięśnia czworogłowego uda leczenie fizykoterapeutyczne może obejmować także zabiegi przeciwbólowe, przeciwzapalne i biostymulacyjne z pomocą takich technologii jak:

Szczegółowo terapię laserem wysokoenergetycznym opisaliśmy w tekście Urazy uda – leczenie laserem wysokoenergetycznym.

Autor: Ekspert BardoMed

Firma BardoMed Sp. z o.o. działa na polskim rynku sprzętu rehabilitacyjnego już od 13 lat. Przez ten czas zdobyliśmy duże doświadczenie na temat nowoczesnych rozwiązań do gabinetu rehabilitacji i fizykoterapii. Jesteśmy czołowym dostawcą takich aparatów jak: fala uderzeniowa, lasery wysokoenergetyczne, terapia Tecar, urządzenia do fizykoterapii: elektroterapia, ultradźwięki, laseroterapia oraz magnetoterapia. Nasz zespół składa się z fizjoterapeutów - praktyków, dlatego chętnie doradzamy naszym klientom w wyborze najlepszego sprzętu.

Zobacz wszystkie artykuły tego autora

Ciekawi nas Twoja opinia, zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *